Kâtib-zâde Sâkıb Dîvânı

Özet

Kâtib-zâde Sâkıb Dîvânı
Bu çalışma, şairin yaşadığı devrin siyasî ve edebî hususiyetlerini özetle ihtiva eden giriş ile başlamaktadır.
Birinci bölümde, şairin hayatı kaynaklardaki sınırlı bilgiler ve eserlerindeki
birtakım ipucu mahiyetini taşıyan ifadelerden yola çıkılarak ele alınmıştır. Şairin Dîvânı; tertibi, şeceresi ve nüshaları (üç nüsha) bakımından ele alınmış, diğer iki eseri olan Kenzü’l Vakâyi ve Künûzü’l-Hikem temel özellikleri ile tanıtılmıştır. Sâkıb’ın edebî kişiliği ortaya konulurken, bu hususta bilgi veren kaynaklar, kendi şiirleri ve diğer eserlerinden istifade edilmiş; edebî şahsiyetini etkileyenler tahmîs, tesmîn, tazmîn ve nazireleri ile tespit edilmiştir.
İkinci bölümde, Sâkıb Dîvânış ekil, muhtevâ, dil ve üslûp özellikleri bakımından ana hatları ile incelenmiştir.
Üçüncü bölüm, Kâtib-zâde Sâkıb Mustafa Dîvânı’nın tenkîdli metninden oluşmaktadır.
Sâkıb Efendi (ö. H. 1129/ M. 1716-7), siyasî durum bakımından Osmanlı Devleti’nin duraklama döneminin sonları ile gerileme döneminin başına rastlayan buhranlı bir dönemde yaşamıştır.
Sâkıb, babası reisülküttâb kaleminde kâtiplik vazifesinde bulunduğundan, “Kâtib-zâde” diye anılmıştır. İstanbul’da doğduğu hususunda kaynaklar ittifak etmişlerdir. Dîvân-ı hümayun kalemlerinden olan rüus kaleminden yetişmiştir. Şairliği yanında hattatlığı da bulunan şair reisülküttâb kalemi katipliği vazifesinden başka, yazısı ve inşâsı güzel olduğundan vezirlerin dîvan kâtipliğinde görevlendirilmiştir. Dulkadirli Türkmenlerine bağlı Tâcirlü ve diğer aşiretlerin te’dibi ile görevlendirilen Maraş beylerbeyi Mustafa Paşa’nın dîvan kâtibliğinin yanısıra, Eflak ve Boğdan’da da dîvan efendisi olarak bulunmuştur.
Sâkıb, Dîvân dîbâcesinde beş yaşında iken Hz. Peygamber’i rüyasında gördüğünü, rüyasının şair, münşî ve zeki bir kimse olacağı şeklinde yorumlandığını belirtmektedir.
Şiirlerinde zaman zaman değişiklerde bulunan Sâkıb’ın şiirlerinin özünü aşk ve hikmet teşkil etmektedir. Mısra-ı berceste niteliğindeki söyleyişleri çokça görülen Sâkıb’ın şiirlerinde sebk-i Hindî (Hint üslubu)’nin izlerini bulmak mümkündür.
Nesirde münşiyâne bir üsluba sahip olan Sâkıb, en çok Nâbî’nin şiirlerini tanzir etmiştir.
 
 
Künye Bilgileri

Kâtib-zâde Sâkıb Dîvânı
Hazırlayan: Mehmet Kırbıyık
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları
744 Sayfa
Türü: Edebiyat, Eski Türk Edebiyatı
 
E-Kitap okumak için tıklayın