Cumhuriyetimizin 80. Yılında Üniversitemizin Dünü – Bugünü ve Geleceğe Bakışı

Cumhuriyetimizin 80. Yılında Üniversitemizin Dünü – Bugünü ve Geleceğe Bakışı
E-Kitap okumak için tıklayın

Önsöz
 
TBMM’nin 13.06.1946’da kabul ettiği 4936 sayılı kanun ile 18.06.1946’da kurulan Üniversitemizin ilk öğrenim yılının açılışı 04.07.1946 tarihli senato toplantısında 21 Ekim 1946 olarak kabul edilmiştir.
Üniversitemizin temelini ise 05 Kasım 1925 yılında Atatürk’ün nutku ile açılan Hukuk Fakültesi, 1936 yılında açılan Dil ve Tarih
Coğrafya Fakültesi, 1943 yılında açılan Fen Fakültesi ve 1945 yılında açılan Tıp Fakültesi oluşturmuştur.
1945-46 öğretim yılında bu dört Fakültemizin toplam öğrenci sayısı 3408’dür. Bu öğrenciler Fakültelerimize şu şekilde dağılmıştır.
DTCF 784, Fen Fakültesi 82, Hukuk Fakültesi 2232 ve Tıp Fakültesi ise 310’dur.
Üniversitemizin araştırma ve bilgiye verdiği önem daha ilk yıllarda belirginleşmiş ve bunun göstergesi olarak da 1946 yılında Üniversite kitaplığı kurulmaya başlanmış ve satın alma ve bağışlarla 2067 cilt eserle hizmete başlamıştır. 1947 yılında üniversite müzesi kurulması kararlaştırılmış ve bütçeye ödenek konmuştur.
Araştırma ve eğitimin sağlıklı ve düzenli sürdürülebilmesi bilimsel etkinlikler yanında sosyal aktivitelerle de desteklenmelidir. Bunun gerçekleştirilebilmesi amacıyla Üniversite mensuplarının sağlık ve sosyal işlerini düzenlemek üzere “Sağlık ve Sosyal İşleri Araştırma
Merkezi” kurulmuştur.
Günümüzde Üniversite-sanayi işbirliğinin önemi ülke kalkınması açısından önemi yadsınamaz bir gerçektir. Bu işbirliği bilinci daha
Üniversitemizin ilk yıllarında ele alınmış ve işbirliği çalışmaları başlatılmıştır. Bu girişimlerin bir sonucu olarak da 1949-50 öğretim
yılında Sanayici Vehbi Koç bir yurt yaptırarak donanımlı olarak üniversitemize bağışlamıştır.
Dört Fakülte ile eğitime başlayan üniversitemiz tarihsel süreç içinde hızlı bir gelişme göstermiştir. Üniversitemizde eksikliği duyulan
bilim dallarına ilişkin fakülte ve yüksek okullar hızla kurulurken Daha önce kurulmuş kimi eğitim kurumları da fakülte işlevi kazandırılarak üniversitemize bağlanmıştır. Araştırma ve geliştirme faaliyetlerine verilen önem ve bunun için yapılan girişimler yanında Ankara ve diğer illerde de gelecekte yeni üniversitelerin çekirdeğini oluşturacak eğitim kurumları da kurularak veya eğitici ve mali olarak desteklenerek ülke eğitimine katkı sağlanmıştır.
Bu girişim ve etkinlikleri tarihsel perspektif içinde sizlerle paylaşmak istiyorum:
30.06.1948 tarihli ve 5234 sayılı kanunla Veteriner ve Ziraat Fakülteleri Üniversitemize bağlanmıştır 1949-50 öğretim yılında İlahiyat
Fakültesi kurulmuştur. 1950-51 ders yılında Siyasal Bilgiler Okulu Fakülte halinde Üniversitemize bağlanmıştır.
İlk beş yıl sonunda Üniversitemizde 15’i yabancı 153 Profesör, 87 Doçent 239 asistan bulunmaktadır. Toplam öğrenci sayısı da 7938’dir
Öğrencilerin %69’u Sosyal Bilimler alanında %41’ide Fen ve Sağlık Bilimlerinde Eğitim görmektedir.
10. ders yılında 8 fakülte 11293 öğrenci 188 Profesör, 121 Doçent, 36 Öğretim Görevlisi, 34 Okutman, 28 Uzman ve 376 Asistan kadrosuna ulaşılmıştır. Yine 10. Yılda Üniversite Doktora Yönetmeliği kabul edilmiştir.
1960 yılında “Eczacı” Fakültesi kurulmuş ve 1961-62 öğretim yılında eğitime başlamıştır. 1962 Ocak ayında ise Üniversite basımevi çalışmaya başlamıştır.
1962-63 öğretim yılında artan lise mezunlarının üniversitelere daha fazla girmelerini sağlamak amacıyla Tıp, Veteriner, Ziraat, Eczacılık Fakültelerinin ilk sınıfları olan FKB kontenjanlarının ikiye katlama kararı alınmıştır. 1964-65 yılında MEB ile ortak çalışmalar sonucu Eğitim Fakültesi kurulmuştur.
1966-67 yılına gelindiğinde Üniversitemiz 2’si Lisans üstü düzeyde olmak üzere 7 yüksek okul 2 kolej açmıştır. Bilgi İşlem
Merkezinin çekirdeğini oluşturan Ankara Üniversitesi Elektronik Hesap Merkezi 1967 yılında kurulmuştur.
Üniversitemiz, Ankara’da bir başka üniversiteyi (Hacettepe), Diyarbakır’da bir ikinci üniversiteyi, İzmir’de ve Antalya’da üçüncü ve dördüncü Tıp Fakülteleri’nin kurulmasını sağladı. Bunun yanı sıra Ziraat Fakültemizin Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Çukurova
Üniversitesi’nin kuruluşuna esas olan Adana’da üçüncü Ziraat Fakültesini; Veteriner Fakültemizin Elazığ ve İstanbul Üniversitesi
Veteriner Fakülteleri’nin, yine yalnız kendi öğretim üyeleriyle öğretime devam etmesini sağladığını da belirtmek istiyorum.
Henüz özerk üniversite statüsüne kavuşmamış olan üniversiteleri, akademileri ve devletleştirilen yüksek okulları da üniversitemiz
desteklemiştir. Orta Doğu Teknik ve Karadeniz Teknik Üniversiteleri’nden başka İstanbul, Ege ve Hacettepe Üniversiteleri’ne, Kara Harp Okulu’na, Polis Enstitüsü vb. eğitim kurumlarıma ilk yıllarında 151 doçent ve profesörümüz haftada 611, günde 122 saat ders vermişlerdir. Ayrıca, 4828 saat ile Fırat Üniversitesi’ne (Elazığ); 5084 saat ile Ankara iktisadi ve Ticari İlimler Akademisi ve Ankara Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi’ne; 2250 saat ile Diyarbakır Üniversitesi’ne; 1590 saat ile İstanbul Üniversitesi Veteriner
Fakültesi’ne; 1392 saat ile Hacettepe Üniversitesi’ne destek sağlanmıştır.
1982 yılında 41 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Üniversitemizin teşkilatı yeniden belirlenmiştir. Buna göre Ankara
Üniversitesi, 11 Fakülte, 5 Enstitü ve 6 Yüksek Okul olarak örgütlenmiştir. Yapılan iç organizasyona ilave olarak Kastamonu, Çankırı
ve Kırıkkale Meslek Yüksek Okulları da Üniversitemize bağlanmıştır Toplam öğrenci sayımız 1981 yılında, 29.600 iken, 1982 de 36.000’e
ulaşmıştır Öğretim üyeleri ve yardımcıları toplam sayısı ise Temmuz 1982 itibarıyla 2327’ye yükselmiştir.
Türkiye’nin yeni kurulan Üniversitelerine Ankara Üniversitesinin yardım ve katkılarını 1983 yılı Danışma Meclisi 1983 Bütçe Komisyonu
Başkanlığı raporunda şu ifadelere yer verilmiştir: “Ankara Üniversitesi halen faaliyette bulunan pek çok Üniversitenin ve bu Üniversitelere bağlı fakültelerin kuruluşunda öncülük etmiştir. Atatürk, Hacettepe, Ege, Dicle, Fırat, Çukurova, Selçuk, Uludağ ve İnönü Üniversitelerinin kuruluşunu başlatmış ve öğretim üyesi desteğinde bulunmuştur, İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi de dahil, şimdiye kadar görevlendirilen öğretim üyelerinin sayısı 555’e yükselmiştir.”
Kısa adı “TÖMER” olan “Ankara Üniversitesi Türkçe Öğretim Merkezi” 1 Mart 1984’de yeni kurulan dil laboratuvarlarında modern metotlarla Türkçe kursları başlatmıştır.
Üniversitemiz akademik örgütlenmeleri yanında Araştırma Geliştirme faaliyetlerine de büyük önem vermiş ve bilimsel araştırmaları desteklemek amacı ile 1985 yılında Araştırma Fonu’nu kurmuştur. Ve ilk yıl çeşitli birimlerimizden gönderilen 92 araştırma projesinden 54 tanesi desteklenmiştir. Araştırmaya ayrılan pay yıllar itibarı ile sürekli artırılmış ve buna bağlı olarak ta desteklenen proje sayısı sürekli artmıştır. 2002 yılında araştırma projelerine 7 trilyon 902 milyar 721 milyon Türk Liralık destek sağlanmıştır.
Üniversitemiz 1946 yılında dört fakülte ile kurulmuş, bunu izleyen yıllarda hızlı ve sürekli bir gelişim izleyerek Bugün 15 fakülte, 5
yüksekokul, 6 meslek yüksekokulda ve Devlet Konservatuarı’nda ön lisans ve lisans düzeyinde eğitim yapılmaktadır. Lisansüstü eğitim
üniversiteye bağlı 7 enstitü bünyesinde sürdürülmektedir. Çok geniş yelpazeye yayılan 50’yi aşkın ön lisans, 100’ü aşkın lisans programı
bulunmaktadır. Üniversitemizde 5261 ön lisans ve 30.049 lisans öğrencisi vardır. İsteyen öğrenciler ilk yıl yabancı dil hazırlık sınıfına devam edebilmektedirler. Öğretim üyesi sayısı bakımından ise üniversitemizde 945’i profesör, 480’i doçent, 292’si yardımcı doçent olmak üzere toplam 1717 öğretim üyesi görev yapmaktadır. Öğretim üyelerimizin yanı sıra yardımcı öğretim elemanlarının toplam sayısı 1992’dir ve dağılımı öğretim görevlisi (202), uzman (173), okutman(344), ve araştırma görevlisi (1273) şeklindedir.
Üniversitemiz bir yandan kendi içinde gelişimini sürdürürken, diğer yandan 1950’lerden sonra açılan hemen tüm yüksek Öğrenim
kurumlarının kurucu kadrolarının yetişmelerine katkıda bulunmuştur. Bugün de bu katkısını, cumhuriyetin ilk kurulduğu yıllardaki ruh ve
şevkle sürdürmektedir.
Diğer taraftan son yılların önemli kavramları ve uygulamaları olan “Uzaktan Eğitim” ve “Sürekli Eğitim” çalışmalarını düzenlemek üzere Rektörlüğümüze bağlı bir merkez kurulmuştur.
Üniversitemizin ülke eğitim ve öğretimine yaptığı bu önemli katkılarda emeği geçen Üniversitemizin ilk rektörü olarak 22 Haziran
1946’da göreve başlayan Ord. Prof. Dr. Şevket Aziz Kansu’dan sonra bu görevi yüklenen sırasıyla Ord. Prof. Dr. Enver Ziya Karal, Prof. Dr. Hikmet Birand, Prof. Dr. Ekrem Rüştü İzmen, Prof. Dr. Hüseyin Cahit Oğuzoğlu, Prof. Dr. İzzet Birand, Prof. Dr. Zihni Erençin, Ord. Prof. Dr. Suut Kemal Yetkin, Prof. Dr. İhsan Doğramacı, Prof, Dr. Cumhur Ferman, Prof. Dr. Tahsin Özgüç, Prof. Dr. Türkan Akyol, Prof. Dr. Tarık Somer, Prof. Dr. Necdet Serin ve Prof. Dr. Günal Akbay’a üniversitemizin tüm mensupları adına minnettarlığımızı sunarken, değerli hocalarımızın hizmetlerini şükranla anıyorum.
Elinizdeki bu eser sayın rektörlerimizin eğitim yılı açılışında hazırlayıp bastırdıkları kitapçıklardan derlenerek oluşturulmuştur. Tüm
çabalarımıza karşın bazı sayın rektörlerimizin bir-iki açış konuşmasına ulaşmak mümkün olmadı. Bu eksikliği hoşgörü ile karşılayacağınızı umarak cumhuriyetimizin 80. yılında Üniversitemizin Ellisekiz yıllık tarihine ışık tutacağı inancı ile hizmetinize sunuyorum.
 
Prof. Dr. Nusret ARAS
Rektör

 
 
 
Künye Bilgileri
 
Cumhuriyetimizin 80. Yılında Üniversitemizin Dünü – Bugünü ve Geleceğe Bakışı / Rektörlerimizin Eğitim Yılı Açış Konuşmaları 1946-2004
Prof. Dr. Doğan Atılgan
Ankara Üniversitesi Yayınları
Türü: Üniversite
Yayın Tarihi: 2003
440 Sayfa
ISBN: 9754826145
 
 
 
Cumhuriyetimizin 80. Yılında Üniversitemizin Dünü – Bugünü ve Geleceğe Bakışı
E-Kitap okumak için tıklayın