Bizimkiler: Komünist Manifestosu

E-kitap okumak için tıklayın

26. kitap 1829–1847 arasındaki süreci kapsamaktadır. 19. yy in çok hareketli ve kargaşanın hüküm sürdüğü bu kesit okuyanı da yazanı da zorlar.
Osmanlı İmparatorluğu II Mahmut’un ıslahat ,bayındırlık hamlelerine hız vermesine ve sanayileşme gayretlerine rağmen hızla kan kaybetmeye devam etmektedir. 1830 da Cezayir elden çıkar. Halkın umutsuzca on yıl kadar daha direnmesine karşın 313 yıllık Osmanlı hakimiyeti bitmiştir.
Tanzimat Fermanı ile Padişah uyruklarının “ can, mal, ırz ve namus güvenliğini “ ilan ediyordu. Kanun karşısında ve vergi toplamada eşitlik sözü veriyordu. Askerlik için belirli bir süre ve belli kurallar konacaktı. Bundan sonra a skerlik hizmeti kura usulü ile devam etti.
Ceza davaları açık olarak görülecek, vergi iltizamı kalkacak, herkese mallarını istediği gibi tasarruf hakkı verilecekti. Mal ve can güvenliği ile sermaye birikim imkanı da açılmış oluyordu. Bu madde, özellikle, kul kabul edilerek sık sık idam edilen ve mallarına el konan yüksek bürokrasinin geleceğini güvence altına alan bir maddeydi.
Osmanlı geleneksel vergi yapısında ve hukukta kesin bir ayrılığa gidiyordu. Artık Osmanlı İmparatorluğunda bütün uyruklar, din ve ırk farkı olmaksızın birbirine eşittiler. Vergiler kişi başına gelire göre alınacaktı. Verginin adil alınabilmesi için nüfus sayımına ve kadastro işlemlerine başlandı
Yapılan nüfus sayımı sonucunda Rumeli’de 1,5 milyon, Anadolu’da 2,5 milyon erkek, Rumeli’de 500 bin Müslüman, 800 bin Hıristiyan, Anadolu’da 2 milyon Müslüman, 400 bin Hıristiyan erkek saptandı. Özel mülkiyetin yolu tartışmasız bir biçimde açıldı.
Bu fermanda ve daha sonra Osmanlı imparatorluğu yıkılana kadar laik ideolojiden resmen söz edilememişti, ama laik uygulamaya XIX. yüzyılda adım atılmıştı.
Tanzimat döneminde Osmanlılarda yeni bir insan tipi ortaya çıkmıştır. Yapılan köklü bir değişiklik değildi ama her konuda batılılaşma başlamıştı Dönemin devlet adamları ki biz bunlara Tanzimat dönemi devlet adamları deriz, otoriter bir yönetimin temsilcileriydiler. Demokrasiye iyice uzak kişilerdi. Ancak Batıya yetişmek istiyorlardı ve siyasal modernleşmeyi başlattılar.
Tanzimat yenilikçi bürokratlarının görüşünü kitaptan yaptığımız bir alıntı ile vermemiz gerekirse “Avrupada hiçbir hükümdar ve yönetim kanuna mugayir icraatta bulunmaz. Rüşvetle iş görülmez, ehliyetsiz memur tayin edilmez ve memurlar keyfi olarak görevden alınıp, cezalandırılmazlar. Asker kanun dairesinde ahzedilir, vergi kanununa göre tespit edilip, toplanır. Bundan başka maarife önem verilir, dilini okuyamayan bir tebaanın varlığından söz etmek mümkün değildir, böyle bir tebaa yok hesabındadır. Ayrıca mesken masuniyeti vardır, seyahat serbestisi vardır” .
Döneme ait bir de anekdot ekleyelim.
“Avrupa’ya ilk diplomatik seyahatte bulunan padişah olan Abdülaziz’in, bu seyahati sırasında Fuat Paşa dışişleri bakanı olarak kendisine refakat etmiştir. Paris’te III. Napolyon’a misafir oldukları sırada, Fransız vekilleri ile sohbet ederken şöyle bir mesele ortaya atılır:
“Dünyanın en kuvvetli devleti hangisidir?”
Fuat Paşa hemen: “Osmanlı Devleti.” diye cevap verir.
Tabii herkes hayret eder. Karlofça, Pasarofça, Küçük Kaynarca, Edirne… gibi anlaşmalarla büyük toprak kaybına uğrayan, Kırım Savaşı ile dış borç batağına saplanan, Viyana Kongresi’nde(1815) Avrupa’dan ‘Hasta adam’ muamelesi gören bir devletin, hala güçlü olarak bu devletin yöneticisi tarafından ifade edilmiş olması şaşkınlığı büsbütün artırır. İçlerinden birisi, bu cevabın sebebini sorar.
Paşa gayet ciddi bir şekilde: ” Dünyada Osmanlı Devleti’nden daha kuvvetli bir devlet olabilir mi? Yüz yıllardan beri biz içeriden, siz dışarıdan yıkmaya çalıştığımız halde hala yerinde duruyor.” diye cevap verir. “ Söylenenler tanıdık geldi mi?
Osmanlı dünyasına sıkıntı veren en önemli olaylardan biri de Mısır meselesidir. Mısır-Osmanlı savaşı esnasında Osmanlılara Batı istenen desteği vermeyince Ruslarla gizli maddeler de içeren Hünkar İskelesi anlaşması yapıldı. Rusya, Batı ile savaşa girdiği anda, Osmanlıların, Boğazları Batılılara kapatacağı konusu bu anlaşmanın açıklanmayan bir “gizli” maddesi idi. Hünkar İskelesi anlaşması ezeli çekişme ve savaşlar yaşayan bu iki ülke için sıra dışı bir anlaşmadır.
Avrupa’nın her köşesi toplumsal ve siyasi olarak kaynamağa devam etmektedir. Avrupa bir kazan gibi kaynar ve yoksulluk sanayileşme ile dibe vururken işçi sınıfı şekilleniyordu. Bu tarihi döneme ait siyasi olayların baş döndürücü kargaşasına karşın bilim, sanat, müzik doruk yapıyordu. Sayısız bilim adamı düşünür ve müzik dehası sayılabilir. Ancak biz bir kaçına vurgu yapmadan geçmeyelim. Darwin, Marx, Engels…
Günümüzde bile bazı toplumlarda öcü muamelesi gören Darwin’in fikirleri üzerine kurulan evrim teorisi ki artık binlerce kanıtla ispatlandığı için teori değil “evrim olgusu” demek daha doğrudur, bugün biyoloji biliminin temeli ve birleştirici öğesidir. Bilim Dünyası, evrim gerçeğini Charles Darwin’in yaşadığı dönemde kabul etmiştir. Darısı başımıza
Günümüzden çok değil, on yıl öncesine kadar hüküm süren bir diğer öcümüz ise Karl Marx‘ dır. Bizim gençliğimiz yutarcasına okuyup anlamaya çalıştığımız onun yasaklı kitaplarını saklamakla geçse de, 2002 ve sonrasındaki ekonomik krizlerde emek-sermaye ilişkilerini yeniden inceleme gereği duyan “dünya entelektüelleri” Marx’ın baş yapıtı “Kapital”i yeniden hatırlama gereğini duymuştur ve Kapital en çok satılan kitaplar arasına girmiştir. Okunduğunu ve analiz edildiğini umalım…
“Marx, bütün sınıflı toplumlarda olduğu gibi kapitalizmin de, kendini yok etmeye yol açacak, iç dinamikleri barındırdığını söylüyordu. Kapitalizm eskimiş feodalizmin yerini almıştı…”
Marx’tan söz edince Engels’in adını anmamak mümkün değildir. Engels bir çok yapıtının yanı sıra Marx’la beraber Komünist Manifesto’yu yazarak komünist kuramın geliştirilmesinde önemli bir rol almıştı. Ve 70 li 80 li yıllarda bu kitap üstünüzde ve veya evinizde bulunursa işiniz bitikti. Engels Marx hayatını kaybettikten sonra Marx’ın önemli eseri olan Kapital’in son iki cildini tamamlamıştır .
26. kitapta Amerika kıtasında ve Çinde olanlara da yer verilmiştir. Amerika kıtasında kıtanın en eski sahipleri olan Kızılderililerin, açlık, salgın hastalıklar ve savaşlarla yok edilemeyenlerinin soykırımları sistematik olarak sürdürülmüştür. Yasalar hazırlanarak Kızılderililer sürgün, kamplara kapatılma dâhil her türlü haksızlığa maruz bırakılmaya devam edilmişlerdir. Çinde afyon savaşları sürmüştür.
27. kitapta bu çileli yüzyıla devam edeceğiz.

26. Kitabın içindeki konulardan bazıları şunlardır:
1830 Osmanlı İmparatorluğu
Cezayir Fransızların
Gözyaşı Yolu
1830’da Bazı Gelişmeler
Temmuz Devrimi
Belçika Bağımsız ve Başkaldırılar
Fourier
Mehmet Ali Paşa Savaşı
1831’de Bazı Gelişmeler
Yunanistan’da Krallık Rejimi
Pamuklu Dokuma
Ezilmişler Başkaldırıyor
Mısır Kuvvetleri Anadolu’da
1832 Osmanlı İmparatorluğu
1832’nin Bazı Gelişmeleri
İngiltere’de Seçme Hakkı Genişliyor
Termodinamiğin İkinci Kanunu, Modern Paleontoloji… Bilim İlerliyor
Rothschild
Goethe
Kütahya Anlaşması
Hünkar İskelesi Anlaşması
1833’ün diğer olayları
Charles Lyell
Türkler Balkanlardan Geri Dönmeye Başlıyor
Legendre
Avrupa’da İşçiler Kötü Durumda
Almanya’da Gümrük Birliği
1834’de Bazı Gelişmeler
Kavram Kargaşası
Thomas Robert Malthus
Osmanlı Reformlara Devam Ediyor
Şeyh Şamil İsyanı
1835’ Bazı Diğer Olayları
Bulgaristan’da Eğitim
Times
Romagnosi ve Tefrika Roman
Avrupa’nın Kara, Su ve Demir Yolları
Osmanlı Devleti Mecburen Tekstile El Atıyor
Charles Darwin
İngiltere Kraliçesi Victoria
1837 Osmanlı İmparatorluğu
1837’nin Bazı Gelişmeleri
Charles Fourier
Ampere
Puşkin
Chartism
Baltalimanı Anlaşması
1838’in Diğer Olayları
Darwin Royal Society Üyesi
II. Mahmut’un Ölümü
Tanzimat Fermanı yayınlanıyor
Tanzimat Fermanı
Mehmet Ali Paşaya İrsi Hak
1839’un diğer olayları
Osmanlı Reformlarının Sultanları
Tanzimat’ın Devlet Adamları
Ali ve Fuat Paşa Hikayeleri
Avrupa’da Yeni Yaşam
Avrupa’da Halkın Düşüncesi
Londra Anlaşması
Osmanlı Banknot Çıkarıyor
Almanya Her Şeyin Üzerindedir
Birinci Afyon Savaşı
Leroux, Blanc, Proudhon
Bir Osmanlı Devlet Adamı
Paganini
Modern Hukuk Osmanlıda Diriliyor
Mısır Mehmet Ali Paşa Sülalesinde
Boğazlar Anlaşması
Cebel Lübnan
1841’in Bazı Gelişmeleri
Lermontov
Sosyalist veya Komünist düşünce
Çin Afyondan Kurtulamıyor
Tanzimat Kırsal Kesimde Ters Tepiyor, Özel Mülkiyet Yerleşiyor
1842’in Bazı Gelişmeler
Osmanlı Yeni Ordu Teşkilatlanması
I. Nasturi Hareketi
1843’ün Diğer Bazı Olayları
Kierkegaard
Ludwig Feuerbach
Rum Ortodoks Patrikliği İmparatorluk Yanlısı
Çin Batıyor
Yaradılışın Doğal Tarihi
Yeni Bir Din
1844’ün diğer Olayları
Kızılderili Zorunlu Göçü
1845 Osmanlı İmparatorluğundaki Gelişmeler
İngiltere’de Büyük Toprak Sahipleri
1845’in Diğer Olayları
Batıya Hücum
1846’da Osmanlı
Nasturileri Katletmek
Hindistan Kilit Taşı
ABD – Meksika Savaşı
1846’nın Diğer Bazı Olayları
Barikat
On Saat Çalışma
1847 Ekonomik Krizi
Osmanlıda 1847 Gelişmeleri
Felix Mendelssohn
Genç Karl Marx
Engels
Komünist Parti Manifestosu

Künye Bilgileri

Bizimkiler: Komünist Manifestosu (Anadolu Merkezli Dünya Tarihi 26. Kitap MS 1829 – MS 1847)
Evin Esmen Kısakürek, Arda Kısakürek
Anadolu Merkezli Dünya Tarihi
Türü: Tarih, Dünya Tarihi, Genel Kültür, E-kitap Oku, E-kitap indir

 

E-kitap okumak için tıklayın