9/8 Roman Dansı: Kültür, Kimlik, Dönüşüm ve Yeniden İnşa

Son dönemde iyiden iyiye küresel ekonomilerin, hızlı kültürel ve toplumsal dönüşümlerin popüler kaynaklarından biri olan Çingene-Roman kimliği karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu karmaşık yapının sebepleri de hem kimlikle ilgili konuların artık ırk ve etnisite gibi aidiyet merkezlerinden sapmış olması, hem de tarz ve tercihlerin kolektif görünümleri aracılığıyla üretilen söylemlerin bolluğudur. Gonca Girgin kaleme aldığı 9/8 Roman Dansı’nda Çingene-Roman kimliğinin bu karmaşık yapısını, kültürel sermaye alanı olarak kimliklerin kurulmasında, yıkılmasında ve dönüşmesinde çok büyük role sahip olan ve hem tarihsel dönemi hem de günceli anlamak için oldukça verimli ortamlar yaratan dans üzerinden inceliyor.

Türkiye’de özellikle 1990’ların sonlarından beri gittikçe popülerleşen 9/8’lik Roman Dansı’nın kültürel bir ürünken ticari bir ürün hâline evrilmesini, bedensel değişimler ve kimliksel dönüşümler üzerinden irdeleyen yazarın çalışmasının merkezinde, Türkiye Trakya’sının kent ve ilçe merkezlerindeki (Edirne merkez-Keşan, Kırklareli merkez-Lüleburgaz, Tekirdağ merkez-Çorlu, İstanbul) Çingene-Roman mahallelerine ait gündelik yaşam pratikleri ve kutlama eğlenceleri yer alıyor.
İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuarı Müzikoloji Bölümü öğretim üyesi Gonca Girgin’in yaklaşık altı yıllık saha çalışmasının ürünü olan 9/8 Roman Dansı “Çingene-Roman topluluğu nasıl bir utanç meselesiyken, seçkin bir tarzın adıyla eşleşti?” sorusundan yola çıkarak Çingene-Roman kimliğine ve dönüşümüne detaylı bir bakış sunuyor.

Arka Kapak
9/8 Roman Dansı Osmanlı İmparatorluğu’ndan günümüze Türkiye’deki Çingene-Roman toplulukların dönüşümünü irdeliyor. Bunu hem bireysel ve kolektif anlamlar taşıyan, hem nesne ve özne olabilen, hem de kültürel arşiv niteliğini her koşulda sürdürebilen “bedenler” ve kültürel sermaye alanı olarak kimliklerin kurulmasında, yıkılmasında ve dönüşmesinde etkin role sahip “dans” üzerinden yapıyor.
Gonca Girgin müzik, televizyon, sinema endüstrisini de kapsayan ve kimlik siyaseti, yerinden etme, ötekileştirme, güçsüzleştirme, sermaye-iktidar ilişkileri, toplumsal değişim-dönüşüm, yabancılaşma, metalaşma, yeniden üretim ağları ve bunun gibi daha birçok kritik kavramdan faydalanan çalışmasında okura Çingene-Roman kimliğinin ve dönüşümünün bir panoramasını sunuyor.

“Çingeneler, Çingeneliği sevenler, Çingene gibi olanlar, Çingene doğanlar sıklıkla popülist bir söylemin kaynağı olabiliyor. Çoğu zaman, ‘Keşke Çingene olsaydım,’ diyebiliyor ya da bu ve benzeri cümlelerle isterik bir öykünmeye şahit olabiliyoruz. Hangi Çingene gibi olmak istiyoruz peki? Bir moda yarışmasında kıyafet sunumu esnasında mutlaka ‘göbek attırılan’ o dolgun, egzotik, merak uyandıran, konuştuğunda komik olan Çingene gibi mi? Yoksa kentsel dönüşümle barınma hakkı elinden alınmış, kullanılmış, sahip olmadığı cümlelerle konuşturulmuş, yarınını bilmeyen Çingene gibi mi? Akademinin sadece bir malzeme ve kaynaktan ibaret gördüğü, içine girip tüm anlamlarını lime lime ettiği, zorla aydınlattığı, zorla sevdirdiği ya da nefret ettirdiği o mahallelerde mi yaşamak istiyoruz? Siyasi iktidarın demokratik açılım paketindeki tehlikeli ‘hevallere’ karşı sevimli ‘şoparlar, kızanlar’ mı bizi kendine yakın hissettiren?”

KÜNYE BİLGİLERİ

9/8 Roman Dansı: Kültür, Kimlik, Dönüşüm ve Yeniden İnşa
Gonca Girgin
Kolektif Kitap
Türü: Araştırma – İnceleme, Kültür
Yayın Tarihi: Mayıs 2015
312 Sayfa
2. Hamur, Ciltsiz, 15×21.5
ISBN: 978-605-5029-41-8